ANİ AŞIRI GERİLİMDEN KORUNMA

Dis yildirimdan korunma ekipmanlari (paratoner vb) yapiyi sadece dogrudan yildirim düsmesine karsi fiziki olarak korumaktadir. Tesis içerisindeki elektrikli ve elektronik donanimi, yildirimin meydana getirecegi yüksek manyetik alan ve bunu sonucunda olusan ani asiri gerilimlere karsi koruyamazlar.

Tesis içerisindeki elektronik donanimi korumak için ani asiri gerilim koruma üniteleri kullanilmalidir.

Etkin bir koruma nasil yapilmalidir?

Yildirim ve ani asiri gerilimden korunma bir bütünlük gerektirmektedir. Öncelikle binanin dis yildirimdan korunma sistemine sahip olmasi, topraklama sisteminin saglam olmasi ve binanin koruma bölgelerine ayrilmasi gerekmektedir. Ayrica cihazin veya sistemin gelen-giden tüm hatlari cihaza gelmeden önce koruma ekipmanlari ile donatilmalidir.

Etkin bir koruma yapabilmek için birçok standarda uymak gerekir. Bu noktada koruma bölgelerine ayirma çok önemlidir. Tamamen bina disinda bulunan ve direk yildirim desarjina açik olan bölge 0 bölgesidir. Ana enerji girisinin bulundugu koruma bölgesi ise 1 bölgesidir. Ana dagitimdan alt dagitima geçmeye baslandigi zaman koruma bölgesi 2'ye geçmis oluruz.

Asiri Gerilim Koruma Cihazlarinin Isleyisi:

Normal sartlarda asiri gerilim koruyucular çok yüksek bir izolasyon direncine ve düsük kapasite degerine sahiptirler. Bu sebeple korunmasi gereken sistemin isleyisini etkilememektedir. Asiri gerilim koruma ünitesine ulastiginda atlama olusur ve asiri gerilim zararsiz bir seviyeye sinirlandirilir. Desarjdan sonra müteakip akim söndürülmeli ve koruyucu normal duruma dönmelidir. Koruma üniteleri iki kategoriye ayrilabilir. Yildirim desarjindan korunmak için olan, B sinifi (Class I) ve asiri gerilimden korunmak için olan C ve D sinifi (Class II ve III) olan üniteler.

B sinifi koruma, ana pano seviyesinde yildirim akimlarina karsi sistemi korur.

C sinifi koruma tali pano seviyesinde ani asiri gerilim ve akimlarina karsi koruma yapar.

D sinifi koruma ise cihaz seviyesinde koruma yapmaktadir.

Yildirim akim koruyuculari ve asiri gerilim koruyucularinin en önemli görevi, asiri gerilim olustugunda bu gerilimi donanima ve cihazlara zarar vermeyecek seviyeye sinirlamaktir.

Dogru asiri gerilim koruyucusunu seçebilmek için sinirlandirilacak gerilim degeri U P önemli bir veridir ve asagidaki parametreleri kapsar:

•  Nominal atlama gerilimi (1,2/50 µ s)

•  8/20 µ s ve 10/350 µ s karakteristikteki darbe akimini olusturdugu rezidüel gerilim.

Sistem izolasyon seviyesinin dayanabilecegi maksimum darbe gerilim degeri, asiri gerilim ve yildirim koruyucularinin izin verilebilecek en yüksek sinirlama gerilim degerini belirler. Sonuç olarak IEC 61312-3 ve DIN VDE 0675-6 asagidaki koruma kategorilerini belirlemistir.

•  I. Koruma Seviyesi (B) < 4,0 kV (ana dagitim panosuna)

•  II. Koruma Seviyesi (C) < 2,5 kV (alt dagitim panosuna)

•  III. Koruma Seviyesi(D) <1,5 kV (cihaz yanina)

Bu koruma kategorileri minimum sartlari belirler. Bir yanda izolasyon yük sinirlarini, diger yanda da asiri gerilime karsi koruma teknolojisini göz önünde bulundururlar. Genelde, kademeli korumada amaç, olabilecek en düsük koruma seviyesini seçmeye çalismaktir.